Заштитата на укажувачите претставува темел на ефективните антикорупциски рамки и клучен елемент на владеењето на правото во земјите кандидати и потенцијални кандидати за членство во ЕУ. Во контексти каде што ризиците од корупција остануваат високи, а јавната доверба во институциите често е кревка, овозможувањето на поединците безбедно да пријавуваат неправилности и без страв од одмазда е од суштинско значење. Директивата на ЕУ за заштита на укажувачите обезбедува важна основа за ваквите системи и служи како референтна точка во процесот на пристапување кон ЕУ. Иако е постигнат одреден напредок, усогласувањето на националните рамки со овие стандарди на ЕУ и со најдобрите практики останува клучен чекор кон зајакнување на отчетноста, транспарентноста и демократското управување низ регионот.
Овој извештај ги разгледува развојните текови во сите десет земји кандидати и потенцијални кандидати за ЕУ, со фокус на седумте земји кои имаат усвоено национално законодавство за заштита на укажувачите на меѓусекторско ниво – Албанија, Косово, Молдавија, Црна Гора, Северна Македонија, Србија и Украина. Се утврдува дека усогласеноста со Директивата останува нерамномерна и нецелосна, при што повеќето земји заостануваат во најмалку една клучна област, вклучително и рестриктивни услови за заштита, ограничувања во каналите за пријавување, слаби одредби за товарот на докажување и недостатоци во казнените одредби. Покрај формалната усогласеност, извештајот укажува и на пошироки структурни слабости, вклучувајќи ограничен опсег на заштита, недоследности во третманот на анонимното пријавување и значајни недостатоци во собирањето податоци и транспарентноста. Се повикува на насочени реформи од страна на националните креатори на политики и институции, како и на посилна поддршка од Европската комисија, со цел да се обезбеди целосно усогласување, да се зајакне капацитетот за спроведување и да се изградат ефективни, инклузивни и доверливи системи за заштита на укажувачите.
